Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk?

Kleine buiging, koninklijk kniksje, diepe reverence, het lijkt een protocollair mijnenveld, maar dat valt best mee. Beha...

Lees ook

Kleine buiging, koninklijk kniksje, diepe reverence, het lijkt een protocollair mijnenveld, maar dat valt best mee. Behalve dan in het geval van de Yorkies en hertogin Kate.

"Volgens de royal etiquette is het bij de begroeting van een royal een teken van respect om even een kleine buiging te maken," zegt Margaret Rhodes, nichtje en goede vriendin van de Queen, in 'The Final Curtsy'. "Persoonlijk buig ik niet voor het instituut, maar voor het individu als ik het voor Hare Majesteit doe." Met andere woorden: alle mensen zijn gelijk, maar voor een vrouw die van haar  93 jaar er 67 het land diende, mag je best even het hoofd buigen. Angelina Jolie had er in ieder geval totaal geen moeite mee.

Margrethe II kan erom lachen

Buig plebs Margrethe - Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk?

Het kniksje is niet verplicht, maar meer een van de vele franjes die bij het theater van het koningschap horen. Wie het niet doet, wordt beslist niet onthoofd, wie het wel doet speelt het koninklijke spel een beetje mee. Koningin Margrethe van Denemarken zie je er op de foto zowel van genieten als erom lachen.

Staatshoofden zijn elkaars gelijken

Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk? © Mark Cuthbert / Getty Images

De regels zijn aan elk hof ongeveer hetzelfde: iedereen buigt voor het staatshoofd, staatshoofden onder elkaar zijn gelijken en begroeten elkaar ook als zodanig. Bij warme contacten wordt er wel eens gehugd, zoals toen nog koningin Beatrix en koningin Elizabeth ooit deden. Leeftijdsverschil kan ook een rol spelen: vrijwel iedereen heeft onbewust de neiging even licht het hoofd te buigen bij de Queen (je bent een royal monument of niet).

Zweden-Noorwegen, altijd lastig

Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk? © Ragnar Singsaas / Getty Images

Verder geldt dat de thuisspelende partij voor het uitspelende team gaat. Dus als kroonprinses Victoria van Zweden bij haar goede vriendin kroonprinses Mette-Marit van Noorwegen op bezoek gaat, is die laatste officieel de 'hoogste', ook al wordt Victoria later koningin. Daarnaast speelt mee of het een staatsbezoek of een informeel bezoek is. Zo bogen prins William en hertogin Kate bij een werkbezoek aan Denemarken niet voor kroonprins Frederik en zijn vrouw Mary. Bij een officieel bezoek zouden ze dat wel hebben gedaan.

Hiërarchie speelt geen grote rol meer

Kniksje Silvia Sonja Margrethe - Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk? Prinsen en prinsessen kniksen officieel wel voor hun krooncollega's, maar niet voor elkaar onderling, tenzij ze in de adellijke hiërarchie mijlenver van elkaar verwijderd zijn. Zou de Duitse prinses Gabriele zu Leiningen bijvoorbeeld prinses Caroline van Hannover tegenkomen, dan is een kniksje gepast, al komt dit in moderne aristokringen nog maar zelden voor. In de praktijk onderhouden de meesten warme contacten en zijn de begroetingen eerder hartelijk en formeel. Vooral de Scandi's zoenen onderling wat af met de royal buren en collega's. Zo is hier koningin Margrethe (rechts) als regerend staatshoofd de hoogste in rang, wat haar er niet van weerhield gezellig te luchtkussen met Silvia van Zweden en Sonja van Noorwegen.

De Queen háát 'big dippers'

Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk? © Max Mumby / Getty Images

Nu zouden de Windsors niet de bekendste koninklijke familie ter wereld zijn als ze van het kniksje geen toestand zouden maken. Om te beginnen heeft de Queen een enorme hekel aan 'dramatic dippers' die er iets uit 'Het Zwanenmeer' van maken. Autumn Phillips (links) en prinses Beatrice (rechts) leggen het er hier dus iets te dik op. Wie Hare Majesteit voor het eerst ontmoet, krijgt dan ook instructies het niet te bont te maken, ook vanwege het risico van omvallen. Kroonprins Charles werkt het buigmoment vaak snel weg met een armgebaar of een schouderklopje. En hertogin Camilla heeft – heel schattig – de neiging tot terugbuigen, omdat ze er nog steeds niet aan is gewend.

Prinses Anne heeft een gezond ego

Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk? © Pascal Le Segretain / Getty Images

Onderling ligt het echter gevoelig. Officieel zou prinses Anne moeten buigen voor hertogin Camilla, de echtgenote van kroonprins Charles. Anne verdomde dat en dwong voor het huwelijk van Charles en Camilla in 2005 af dat zij dat als Princess Royale niet hoefde te doen. En ziehier de macht van de Queen binnen de familie: er werd onmiddellijk een uitzondering voor haar 'darling daughter' gemaakt.

Het wespennest rond de Yorkies

Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk? © Maclean's

Hertogin Kate moet helemaal opletten: als prins William niet in dezelfde kamer als zij is, moet zij kniksen voor de 'bloedprinsessen' Anne, Alexandra, Beatrice en Eugenie. Vooral die laatste twee staan daar vol leedvermaak op, als compensatie voor het feit dat ze in de koninklijke familie steeds verder naar de zijlijn worden geschoven. Staat William naast Kate, dan hoeft ze alleen te buigen voor haar schoonvader prins Charles, hertogin Camilla, koningin Elizabeth en prins Philip. Prinses Anne wordt officieel niet genoemd, maar Kate neemt Hare Prikkelbaarheid voor alle zekerheid ook maar mee bij begroetingen. Als Charles koning wordt, schuift overigens iedereen door, wordt William kroonprins en zal Kate als prinses heerlijk wraak kunnen nemen op de Yorkies, die dan voor haar moeten buigen.

Sophie doet niet moeilijk

Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk? © Max Mumby / Getty Images

Sophie, gravin van Wessex (hier met prins en prinses Michael van Kent), moet voor alles en iedereen door de knieën, of haar man prins Edward er nu bij is of niet: zij staat lager in de rangorde. Ze zegt dat elke familie zo zijn tradities heeft en dat ze er niet mee zit. De Queen is dol op Sophie – ze gaan vaak samen paardrijden – en hecht privé niet zo aan het kniksje, maar Sophie doet het ook dan, uit respect.

En in Nederland?

Koninklijk kniksje: hoe heurt het eigenlijk? © Julian Parker / Getty Images

De RVD geeft er geen uitsluitsel over, wat al iets zegt over het belang dat de koning aan een buiging hecht. Buigen getuigt van het soort onderdanigheid waar de meeste Nederlanders nogal allergisch voor zijn, het koningspaar incluis. Uitgaand van de etiquette kun je ervan uitgaan dat een lichte nijging van het hoofd in de richting van 'de hoogste' volstaat. In de praktijk nijgen Willem-Alexander en Máxima dan even vlot terug, wat meteen een prettige gelijkmaker is. Ook onder collega's – hier maakt kroonprinses Mary van Denemarken een 'curtsy' voor koningin Máxima – lijken ze het eerder een tikje gênant dan leuk te vinden. Als bij officiële begroetingen leeftijdgenoten door de knieën gaan, weten ze niet hoe snel ze die weer omhoog moeten helpen. En ook dát getuigt van respect.

Laatste nieuws

Zie ook