Plaatsmaken? Waarom koning Harald weigert de troon op te geven

Dit artikel komt uit het januarinummer van Beau Monde. Nu in de winkels en verkrijgbaar via Tijdschrift.land!

De ironie wil dat elke vorst snakt naar meer vrijheid buiten de gouden kooi, maar het tegelijk ontzettend lastig vindt het stokje over te dragen. Status en macht kunnen daarbij een rol spelen, maar vaker is het controledrang. De voornaamste taak van een monarch is de dynastie kunnen doorgeven aan de volgende generatie. De koninklijke krasse knarren van dit moment lijken allemaal te denken: het is lang goed gegaan, de hemel weet wat er zou kunnen gebeuren onder de nieuwe generatie, ik blijf nog even zitten.

Staat van crisis in Noorwegen

Het is een van de redenen dat koning Harald V, bijna 89 jaar, nog altijd op de troon zit. De Noorse monarchie verkeert sinds augustus 2024 in een permanente staat van crisis.

Als Haralds schoonzoon Durek Verrett, getrouwd met prinses Märtha Louise, het koningspaar niet beticht van racisme, haalt bonuskleinzoon Marius Borg Høiby wel de voorpagina’s. De zoon uit een eerdere relatie van kroonprinses Mette-Marit wordt verdacht van 32 misdrijven waaronder vier verkrachtingen.

Op 3 februari begint zijn proces, dat een mediacircus dreigt te worden. Harald is van de ‘never complain, never explain’- generatie die graag afwacht, in de wetenschap dat sommige dingen vanzelf overwaaien.

Te afwachtend

In de gevallen van Märtha Louise en Marius kon hij zich die luxe niet veroorloven. Het aanhoudende zwijgen vanuit het koningshuis, ‘om geen olie op het vuur te gooien’ of ‘om justitie niet voor de voeten te lopen’, heeft de Glücksburgjes geen goed gedaan. Het was beter geweest als Harald veel eerder en veel nadrukkelijker afstand had genomen van de probleemgevallen in zijn familie.

Nu was het kroonprins Haakon (52) die uiteindelijk de regie nam en aandrong op actie om de reputatieschade te beperken: nieuwe tijden, nieuwe spelregels. Het was een moeilijk moment voor beiden.

Fragiele trots

Haakon houdt van zijn vader en Harald is een aardige koning met de nodige zelfspot, die kan terugkijken op vijfentwintig jaar waarin hij een uitstekende vertegenwoordiger van Noorwegen was. Hij is echter ook broos en trots. En slecht ter been. Een rolstoel wil hij niet, dus iedereen houdt z’n hart vast als hij bij een staatsbezoek een stukje moet lopen, met hulp van twee krukken.

Bekijk ook

Van sprookje naar nachtmerrie: Oranje-insiders doen boekje open in nieuwe koningshuis-docu | Beau Monde

Samen met Koningin Sonja (88) vormt hij niet echt een dynamisch plaatje, veel mensen gunnen het stel nog een paar rustige jaren voor zichzelf, buiten de druk van het werk in het paleis. Harald wil echter niet met pensioen. Hij baalt dat het nu zo’n rommeltje is en wil de monarchie in rimpelloos water kunnen overdragen aan Haakon. En hij neemt zijn ‘belofte voor het leven’ bloedserieus: “Ik blijf bij wat ik altijd heb gezegd, namelijk dat ik een eed heb afgelegd bij het Noorse parlement en dat deze een leven lang geldig blijft.”