Olijfolie en langer leven: dit is de dagelijkse hoeveelheid die Harvard-onderzoek aanraadt

We gooien allemaal weleens een flinke scheut olijfolie over onze salade. Het vloeibare goud is onmisbaar in de mediterrane keuken en krijgt de laatste jaren veel aandacht van wetenschappers. Maar als dit smakelijke goedje echt zorgt voor een langer en gezonder leven, over hoeveel druppels praten we dan precies? Twee gigantische studies zochten het voor ons uit.

Waarom Harvard olijfolie onderzoekt

Topwetenschappers van de Harvard T.H. Chan School of Public Health zijn enorm geïnteresseerd in de samenstelling van ons favoriete bakvet. Olijfolie zit namelijk bomvol enkelvoudig onverzadigde vetzuren en polyfenolen. Ze willen weten hoe deze stofjes invloed hebben op veroudering en de gezondheid van ons hart en brein.

Zie het niet als een hip supplement, maar als een betaalbaar ingrediënt dat je dagelijks kunt inzetten voor een fit lichaam. De onderzoekers wilden dan ook heel graag een haalbare, dagelijkse hoeveelheid koppelen aan al deze gezondheidsvoordelen.

De magische hoeveelheid

Laten we maar meteen met de deur in huis vallen. Om te profiteren van de gezondheidsvoordelen, hoef je echt geen hele flessen achterover te slaan. Uit de onderzoeken blijkt dat het effect al zichtbaar is bij iets meer dan een halve eetlepel per dag.

In de statistieken wordt dit ook wel omschreven als meer dan 7 gram per dag. Let wel op, we spreken hier over een 'statistisch verband' over een langere periode en geen absolute garantie op het eeuwige leven.

Wat de studie over dementie laat zien

Een grote studie, onlangs gepubliceerd in JAMA Network Open (2024), bekeek de gegevens van ruim 92.383 volwassenen over een periode van bijna 28 jaar. Wat bleek? Mensen die dagelijks meer dan een halve eetlepel olijfolie nuttigden, hadden statistisch gezien maar liefst 28 procent minder risico om te overlijden aan dementie.

Daarnaast zagen ze een prachtig hefboomeffect. Vervang je een theelepel margarine of mayonaise door dezelfde hoeveelheid olijfolie? Dan daalt het risico nog eens met 8 tot 14 procent. Volgens onderzoeker Anne-Julie Tessier is dit een enorm veilige en slimme keuze voor je brein, ongeacht hoe je verdere eetpatroon eruitziet. Wel benadrukken de experts dat verder gecontroleerd onderzoek nodig is om deze observaties keihard te maken.

Lagere sterftekans volgens het onderzoek

Een tweede grote studie uit 2022 laat een vergelijkbaar positief beeld zien. Hierbij werden ruim 90.000 deelnemers maar liefst 28 jaar lang gevolgd. De conclusie uit het Journal of the American College of Cardiology is bijzonder boeiend. Wie meer dan 7 gram olijfolie per dag gebruikt, heeft een 19 procent lagere totale sterftekans in vergelijking met mensen die het zelden eten.

Daarnaast zagen de onderzoekers een daling van 19 procent in cardiovasculaire sterfte. Ook was er 29 procent minder sterfte door neurodegeneratieve aandoeningen. De grote winst zit hem wederom in het ruilen van vetten. Verruil 10 gram boter, margarine of mayonaise voor olijfolie en je sterftekans daalt tussen de 8 en 34 procent. Dierlijke en bewerkte vetten bevatten namelijk vaak meer verzadigde vetten.

Van wetenschap naar bord

Nu we dit weten, willen we die halve eetlepel natuurlijk vlekkeloos in onze routine fietsen. Het toverwoord is hier 'vervangen' en niet simpelweg 'toevoegen'. Zo voorkom je dat je ongemerkt onnodig veel extra calorieën naar binnen werkt.

Gebruik het bijvoorbeeld rauw als dressing over een knapperige lunchsalade. Dat is meteen een heel handig moment om je halve eetlepel netjes af te meten. Ook als finishing touch over een mooi stukje vis of geroosterde groenten is het verrukkelijk. Tot slot kun je dat likje boter of de mayonaise in je dressing heel makkelijk omruilen voor een scheutje olijfolie.

Kwaliteit en gebruik

Niet elke olie is hetzelfde. Kies in de supermarkt bij voorkeur voor extra vierge olijfolie. Deze variant is het minst bewerkt en behoudt daardoor de meeste gezonde stofjes.

Daarnaast is de verpakking cruciaal. Bewaar je vloeibare goud altijd in een donkere glazen fles of in een blik. Zet het uit het directe zonlicht in een koel keukenkastje. Zachtjes verhitten in de pan kan overigens prima, maar de aroma's en polyfenolen komen toch echt het allerbeste tot hun recht als je de olie rauw consumeert.

De noodzakelijke nuance

Natuurlijk moeten we realistisch blijven. Deze prachtige percentages zijn verbanden uit langlopend observationeel onderzoek en geen belofte van de dokter. Zie olijfolie niet als een snelle hack die een ongezonde leefstijl direct tenietdoet.

Bekijk ook

All eyes on you: 4x must-haves van dit seizoen | Beau Monde

Het draait allemaal om langetermijnpatronen. Het slim vervangen van bepaalde dierlijke en bewerkte vetten door dit mediterrane wonder kan absoluut bijdragen aan een gunstiger gezondheidsprofiel. Terwijl wetenschappers nog verder zoeken naar de optimale hoeveelheid, is deze kleine en smakelijke aanpassing in je dieet natuurlijk mooi meegenomen.