Koppige koningen: waarom Harald & Carl Gustaf weigeren af te treden

Terwijl koningin Margrethe koos voor haar gezondheid, klampen koning Harald en Carl Gustaf zich vast aan de troon. Met een groeiende lijst kwalen rijst de vraag: is hun plichtsbesef nog wel verantwoord?

Sandy de Vries

16 mei '26

5 minuten

Royals Denemarken

Royals Noorwegen

Koning Harald Noorwegen

Volg Beau Monde

• Google News
• Discover
• Maak ons je Google favoriet!

• Facebook
• Twitter
• Pinterest
• Linkedin
• Whatsapp
• Mail
• Kopieer link

De recente ziekenhuisopname van koningin Margrethe van Denemarken (86) vanwege hartklachten stuurde een schokgolf door de koninklijke wereld. Het geeft ook stof tot nadenken over haar mannelijke collega’s in het noorden: koning Harald V van Noorwegen (89) en koning Carl XVI Gustaf van Zweden (80). Terwijl Margrethe de moed had om in 2024 – mede vanwege haar gezondheid – af te treden, klampen Harald en Carl Gustaf zich vast aan de traditie om tot hun laatste ademtocht te regeren. Een bewonderenswaardige toewijding, maar is het nog verstandig als het lichaam niet meer wil?

Scandinavische traditie: regeren tot het einde

Het is een diepgewortelde traditie in de Scandinavische koningshuizen: een vorst dient zijn of haar volk tot het einde. Abdicatie werd lang gezien als iets voor Zuid-Europese royals met een schandaal of voor de pragmatische Oranjes.

De Scandinaviërs, zo was het beeld, sterven in het harnas. Koningin Margrethe van Denemarken doorbrak deze bijna 900 jaar oude Deense traditie na een zware rugoperatie die haar aan het denken zette.

Haar beslissing toonde een moderne en realistische kijk op het koningschap: als je de rol fysiek niet meer volledig kunt vervullen, is het dan niet beter om plaats te maken voor een frisse, energieke opvolger? Deze vraag hangt ook al enige tijd boven de paleizen in Oslo en Stockholm, waar twee koningen op leeftijd worstelen met hun gezondheid, maar weigeren hun scepter over te dragen.

Die loyaliteit aan de troon is ontroerend, maar de vraag blijft of ze daarmee hun land – en hun eigen welzijn – wel de beste dienst bewijzen.

Koning Harald: broze gezondheid

Van de drie is de Noorse koning Harald V zonder twijfel degene met het meest zorgwekkende medische dossier. De 89-jarige monarch is het toonbeeld van Noorse nuchterheid en toewijding, maar zijn lichaam vertoont steeds meer tekenen van slijtage. De afgelopen jaren is zijn agenda een carrousel van ziekenhuisopnames en herstelperiodes.

Het meest alarmerende incident vond plaats in februari 2024, tijdens een vakantie in Maleisië. De koning liep een ernstige infectie op die zijn hartslag gevaarlijk verlaagde.

De situatie was zo kritiek dat hij met een speciaal medisch vliegtuig gerepatrieerd moest worden. Bij thuiskomst in Noorwegen kreeg hij met spoed een permanente pacemaker geïmplanteerd om zijn hartritme te stabiliseren. Begin dit jaar ging het opnieuw mis tijdens een vakantie in Tenerife. Zoals zijn persoonlijke lijfarts Bjørn Bendz destijds verrassend openhartig stelde: "Wanneer mensen van bijna 90 jaar oud een infectie oplopen, dan is dat ernstig." Geen nuchtere het-komt-wel-goed, geen bagatellisering, maar gewoon de keiharde waarheid.

Lange lijst problemen voor Harald

Deze hartproblemen staan niet op zichzelf. Al in 2020 onderging Harald een hartklepoperatie om een klep te vervangen die in 2005 was geplaatst.

Daarnaast wordt hij geplaagd door terugkerende luchtweginfecties die hem regelmatig dwingen zijn taken neer te leggen en is de vorst slecht ter been. Het beeld van de koning die op krukken loopt, is in Noorwegen inmiddels vertrouwd.

En dan was er in 2003 al de diagnose blaaskanker, die hij succesvol overwon. Ondanks dit alles, en zelfs na de abdicatie van zijn vriendin Margrethe, blijft Harald onverzettelijk: aftreden is geen optie. "Zo simpel is het voor mij. We doen dit tot ons bittere eind", verklaarde hij al eens. Dat de volgende generaties Noorse Majesteiten er op dit moment een zooitje van maken, zal voor Harald een extra reden zijn om voorlopig niet op te stappen.

Koning Carl Gustaf: hartoperatie

In Zweden is het beeld iets minder dramatisch, maar de vraag is hoe lang dat zo blijft. Koning Carl XVI Gustaf, met zijn 80 jaar de 'jongste' van het trio, heeft een robuustere uitstraling dan Harald, maar ook zijn gezondheid is een groeiend punt van aandacht. De koning staat bekend om zijn plichtsbesef en zijn liefde voor het buitenleven, maar ook hij ontkomt niet aan de tand des tijds. De meest significante ingreep vond plaats in februari 2023, toen de koning een geplande hartoperatie onderging.

Het hof was summier met details, maar gaf aan dat het ging om een ingreep in het hartgebied, uitgevoerd met kijkoperatietechniek. Hoewel de operatie succesvol was en de koning na een relatief korte herstelperiode zijn werkzaamheden hervatte, was het een duidelijke herinnering aan zijn kwetsbaarheid. Een hartoperatie is, hoe gepland ook, nooit een routinekwestie.

Naast deze grote ingreep heeft ook Carl Gustaf de afgelopen jaren vaker zijn agenda moeten aanpassen vanwege ziekte, vaak omschreven als verkoudheden of infecties.

Hoewel dit minder ernstig klinkt dan de problemen van koning Harald, past het in het bredere patroon van afnemende vitaliteit. In Zweden geldt bovendien dat het volk dól is op prinses Victoria, Carl Gustaf's opvolger, zo verklaarde de Zweedse royalty-watcher Anders Pihlblad in gesprek met de BBC.

Desondanks volgt Carl Gustaf de lijn van Harald: hij peinst er niet over om af te treden. Hij beschouwt het koningschap als een levenslange roeping, een traditie die hij eert. "Pensioen? Nee, dat woord kennen we niet binnen onze familie. In elk geval historisch gezien niet. Het is een oude traditie dat we niet aftreden", aldus de vorst in een interview uit 2014.

Een koninlijk dilemma

De vastberadenheid van Harald en Carl Gustaf is geworteld in een diep gevoel van plicht en traditie. Hun houding is er een van 'je laat je land niet in de steek'. Maar het aftreden van koningin Margrethe liet zien dat dit geen teken van zwakte is, maar juist een daad van grote verantwoordelijkheid.

Bovendien is de Deense vorstin een goed voorbeeld van voortschrijdend inzicht: ook zij hield jarenlang stug vol dat ze op de troon zou blijven zitten 'tot ze eraf viel', tot ze door haar gezondheid toch van mening veranderde.

Bekijk ook

Zien: Van Beatrix tot Suthida, alle tiara's op een rij bij het gala van Carl Gustaf! | Beau Monde

De komende jaren zullen cruciaal zijn. Elke nieuwe ziekenhuisopname, elke afgezegde verplichting zal de discussie in Noorwegen en Zweden verder doen oplaaien. Hoe lang kan en mag een koning doorgaan als zijn gezondheid hem steeds vaker in de steek laat? De ijzeren wil van de oude vorsten is bewonderenswaardig, maar misschien is échte grootsheid het durven erkennen wanneer het tijd is om de kroon door te geven. Wat denk jij?