Eeuwig icoon: Waarom Marilyn Monroe 100 jaar later nog steeds fascineert

Deze week was haar 100e geboortedag, maar de onsterfelijke Marilyn Monroe blijft de wereld fascineren. Beau Monde dook in de mythe, sprak met experts en ontdekte de vrouw achter de iconische rode lippenstift.

Sandy de Vries

04 jun. '26

8 minuten

Marilyn Monroe

Volg Beau Monde

• Google News
• Discover
• Maak ons je Google favoriet!

• Facebook
• Twitter
• Pinterest
• Linkedin
• Whatsapp
• Mail
• Kopieer link

Marilyn Monroe, geboren als Norma Jeane Baker, zou deze week precies honderd jaar zijn geworden. Toch blijft het tijdloze Hollywood-icoon de wereld anno nu onverminderd fascineren. In Forum Groningen ontdek je nu de zeldzame, menselijke kant van de vrouw die uitgroeide tot hét symbool van de jaren vijftig.

Marilyn in Groningen

In het noorden des lands is een bijzondere tentoonstelling neergestreken: in Forum Groningen, in hartje binnenstad, krijg je de kans om Marilyn's kleding, persoonlijke brieven en filmrekwisieten van dichtbij te bewonderen.

Beau Monde was uiteraard aanwezig bij de feestelijke opening en sprak daar met modeontwerper Claes Iversen en auteur Basje Boer. Beiden delen een diepgewortelde fascinatie voor de blonde actrice en vertelden honderduit over dit eeuwige icoon.

Vrouwelijke vormen

De bewondering voor de ster is binnen de modewereld nog steeds enorm. Voor couturier Claes Iversen begon het al in zijn jeugd. Via zijn liefde voor popster Madonna ontdekte hij haar ultieme inspiratiebron. "Als modeontwerper kijk ik natuurlijk heel erg naar de kleding die ze droeg", onthult Claes Iversen. Hij roemt niet alleen de spectaculaire galajurken, maar juist ook haar relaxte flair. "Zelfs in haar casual wear was ze gewoon nog steeds een uber-sexy vrouw."

"Zij was de eerste die echt de vrouwelijke vormen ging omarmen", legt de ontwerper uit en tot op de dag van vandaag spelen ontwerpers als Claes nog steeds met dat vrouwelijke silhouet.

Zo voegde hij in zijn meest recente collectie extra heupstukken en een binnenkorset toe, om het lichaam meer te vormen. "En dat is eigenlijk wat zij ook deed. Ze droeg ook korsetten aan de binnenkant van onder haar kleding, legde de nadruk op haar boezem. Dat zijn elementen die steeds terugkomen en waar ik ook gebruik van maak."

Maar, zoals de ontwerper bij de opening ook opmerkte voor een volle zaal: onze fascinatie gaat verder dan haar outfits. "Het zijn niet alleen maar die jurken, het is vooral die vróuw. Het is de combinatie van hoe ze zichzelf heeft neergezet als bijna een soort persiflage van zichzelf. Het is gewoon vrouwelijkheid ten top", aldus Claes.

Vrouwelijkheid vormen

Schrijfster Basje Boer belicht een heel andere, verfrissende kant van het icoon. "Ze heeft iets kinderlijks en dat vond ik heel interessant en aantrekkelijk als kind", vertelt Basje. "Ik was zelf ook aan het leren hoe ik vrouw moest zijn en Marilyn komt ook zo over – alsof ze aan het oefenen is met vrouw-zijn."

Maar vergis je niet in dat zoete, onschuldige imago. De actrice was ongekend uitgesproken en liet niet met zich sollen. "Ze was heel erg recht voor z'n raap", gaat Basje enthousiast verder. Ze prijst de vooruitstrevendheid en eerlijkheid van de ster in de meedogenloze pers. "Ze sprak bijvoorbeeld ook over seksueel misbruik dat ze had meegemaakt." Dat was destijds een absoluut taboe in het preutse Amerika. "Daar had je het niet over. En zij deed dat gewoon wel."

Het eenzame meisje: Norma Jeane

Maar wie was de kwetsbare vrouw achter deze stoere uitspraken eigenlijk? Voor haar glamoureuze doorbraak luisterde Marilyn naar de naam Norma Jeane Baker. Haar kindertijd was allesbehalve gezellig: de kleine Norma Jeane werd van pleeggezin naar pleeggezin gestuurd en spendeerde ongeveer twee jaar in een weeshuis. Haar biologische moeder, Gladys Pearl Baker, kampte met ernstige psychische problemen en kon de zorg voor haar dochter niet dragen.

En Marilyn's vader? Daar bestond veel onduidelijkheid over. Gladys claimde zelf jarenlang dat het haar ex-man Martin Edward Mortensen was, maar in de praktijk was het waarschijnlijk Charles Stanley Gifford, Gladys' toenmalige leidinggevende met wie zij een affaire had. Om vragen te voorkomen, overtuigde La Baker haar dochter ervan dat haar vader was omgekomen bij een auto-ongeluk.

De geboorte van een ster

De weg naar internationale roem ging echt niet over één nacht ijs. Fotograaf David Conover spotte de jonge Norma Jeane bij toeval in 1944, toen zij in een ammunitiefabriek werkte.

Vanaf dat moment pakte ze steeds vaker modellenklussen op en ging ze aan de slag als model bij het agentschap van Emmeline Snively. Deze vrouw zag hoeveel potentie Marilyn had en stelde haar voor aan allerlei fotografen en media-prominenten.

Het was tevens Snively die haar pupil ervan overtuigde om haar lokken te bleken naar de bekende blonde coupe waar zij nog altijd om bekend staat.

'Het einde van Norma Jeane'

Haar opvallende look bleef niet lang onopgemerkt. Na een succesvolle auditie voor Ben Lyon, een talenten-bobo bij Twentieth Century Fox, tekende de ster-in-wording haar eerste grote contract. Maar het management zag één probleem: de naam Norma Jeane klonk simpelweg te gewoontjes voor Hollywood. Zo werd Marilyn Monroe officieel geboren.

Auteur Michelle Morgan omschrijft dit beslissende moment in haar boek Marilyn Monroe: Private and Undisclosed. "Later die avond stond ze voor een spiegel, pakte ze een lippenstift en krabbelde: 'Dit is het einde van Norma Jeane'."

Méér dan 'de blondine'

Kaskrakers als Gentlemen Prefer Blondes en The Seven Year Itch lanceerden haar vervolgens naar de absolute top van de filmindustrie. Ze speelde op het zilveren scherm opvallend vaak het naïeve blondje. Dat was echter een puur staaltje acteerwerk.

In werkelijkheid was Marilyn enorm ambitieus. Michelle Morgan omschrijft hoe Marilyn vanaf het begin van haar carrière een soort spons was, die alles in zich opnam. Ze spendeerde vanaf het begin van haar carrière hele dagen op sets van verschillende producties en volgde buiten haar werk om intensieve acteerlessen.

Ook was Marilyn niet bang om op haar strepen te staan. Zo omschrijft Morgan een situatie die ontstond nadat Marilyn voor de zoveelste keer werd afgewezen voor een eigen kleedkamer. Uiteindelijk besloot ze een grens te trekken. "Dit is Gentlemen Prefer Blondes en ik ben de blondine. Wat ik ook ben, I am the blonde!", zou Marilyn gesteld hebben. En zo kreeg 'de blondine' eindelijk haar eigen kleedkamer.

Gedreven zakenvrouw

Maar Marilyn ging verder. Terwijl machtige studiobazen haar klein probeerden te houden, toonde zij onverwachte zakelijke spierballen. Ze weigerde slechte contracten nog langer klakkeloos te tekenen en richtte zelfs haar eigen productiemaatschappij op: Marilyn Monroe Productions. Een ongekende stap voor het Hollywood van toen, waar de almachtige studio's de dienst uitmaakten.

Daarnaast was Marilyn niet bang om gewaagde maatschappelijke standpunten in te nemen. Toen nachtclub Mocambo weigerde om de zwarte zangeres Ella Fitzgerald te boeken, greep de actrice direct in. Ze beloofde de clubeigenaar elke avond front-row te zitten als haar vriendin er mocht optreden. Ook toen Fitzgerald bij een andere club naar de dienstingang werd verwezen, zette Marilyn haar status als superster in om te zorgen dat ze samen met haar vriendin gewóón door de hoofdingang naar binnen kon.

'Wat ik eigenlijk wil zeggen is: de wereld heeft dringend behoefte aan een echt gevoel van verwantschap. We zijn allemaal broeders.'

Licht en donker aan het einde

Haar veelbesproken privéleven bleef ondertussen tragisch gecompliceerd. Drie stukgelopen huwelijken wierpen een donkere schaduw over haar succes. Relaties met sportheld Joe DiMaggio en toneelschrijver Arthur Miller eindigden in verdriet. Uiteindelijk eisten de extreme druk van de roem en haar onverwerkte trauma's een zware tol.

Toch waarschuwt Basje Boer ervoor om haar niet louter als een zielig slachtoffer te zien. "Ik vind het jammer dat mensen altijd denken dat het op het einde van haar leven alleen maar tragisch was en dat ze alleen maar een soort zielig iemand was", legt ze uit. "Want ze deed ook nog heel veel leuke dingen. Ze had net een huis gekocht, en ze was bezig met een nieuw filmproject."

Natuurlijk ging er ondertussen veel mis. Haar liefdesleven lag in duigen en Marilyn was verslaafd geraakt aan medicatie en alcohol. "Maar er gingen ook heel veel dingen wel goed. En ik vind het jammer dat niet meer daar ook de focus op ligt", aldus Basje.

De eeuwige inspiratiebron

Honderd jaar na haar geboorte blijft Marilyn mensen van álle walks of life fascineren en de popcultuur domineren. Sterren van nu laten zich door de actrice inspireren en zien in Marilyn de blauwdruk voor succes.

Volgens ontwerper Claes Iversen zien we flarden van haar strategie terug bij invloedrijke figuren als Kim Kardashian. "Ik wil het bijna niet zeggen, maar dat is natuurlijk wel een soort Marilyn Monroe hoe zij haar eigen lichaam helemaal heeft gevormd, eigenlijk", lacht hij. Ook noemt hij zangeres Lady Gaga als een soort moderne opvolger, vanwege het slimme spelen met opvallende theatrale elementen.

Imago

De kern is duidelijk: Marilyn stond aan de basis van ons moderne idee over het vormen van je eigen imago. Vandaag de dag kun je geen sociale media openen of stap naar buiten zetten zonder te struikelen over streng geregisseerde selfies, perfecte plaatjes en tot in de puntjes geperfectioneerde silhouetten.

Jezelf als merk ontwikkelen is hot, of je nu miljoenen fans hebt of een klein handjevol. En dat is precies wat Marilyn deed, maar dan decennia voor de uitvinding van het internet.

"Het is interessant om daarover na te denken, van hoe wil ik dat voor mezelf? Wat wil ik projecteren? Hoe wil ik vrouw zijn? Of mens zijn?", stelt Basje Boer.

Bekijk ook

Pretty in Pink à la Marilyn: deze celebs lieten zich inspireren door de bombshell | Beau Monde

Beleef het zelf

Wil je zelf in de wereld van Marilyn Monroe stappen? De expositie in Forum Groningen is nog te bewonderen tot en met 25 oktober 2026. Wij kunnen 'm aanraden voor iedereen met een hart voor mode en stijliconen, maar ook voor wie benieuwd is naar de vrouw achter de mythe.